The future is crowd-funded

20 december 2018

Vergeef me de Engelse titel. Het is een verwijzing naar een nummer van mijn favoriete band, die niemand hier kent. Dus die name-drop ik graag.

Maar daar gaat het niet over. Het gaat over een paar problemen die ik zie in het Nederlandstalige uitgeverslandschap en hoe crowd-funding daar een oplossing voor kan zijn. De economie en de boekenmarkt van vandaag zijn niet die van twintig jaar geleden en dat heeft uitdagingen, maar zeker ook kansen met zich meegebracht. De boekenwereld is er niet een die vernieuwing snel omarmt (behalve de drukpers), maar ik denk dat het geen zin heeft om je kop in het zand te steken.

Waarom crowd-funding?

Een van de redenen dat ik denk dat crowd-funding goed zou werken, is het idee van “whales”. Dat is een kleine groep mensen aan wie je per persoon veel meer verdient dan gemiddeld. Je ziet dat bijvoorbeeld bij computerspellen met microtransacties, waar er mensen zijn die elke mogelijke outfit kopen, hoe belachelijk duur die ook is. Waar vroeger iedereen een computerspel in de winkel kocht voor tussen de €50 en €60 euro, zijn er nu een heleboel mensen die misschien een tientje uitgeven, maar een paar mensen die €1000 euro uitgeven. Je bereikt daar twee dingen mee: de mensen die €50 teveel vinden kunnen toch meedoen, maar het belangrijkste is wel dat je aan de mensen die €1000 willen uitgeven, €950 euro meer verdient.

Het klinkt misschien bizar, mensen die zoveel geld uitgeven aan een computerspel, maar het gebeurt. Er zijn veel mensen vandaag de dag met genoeg besteedbaar inkomen, die dat graag uitgeven aan de dingen waar ze van houden. En waarom zou je die mogelijkheid niet benutten? Ik zie nog niet zo snel dat er boeken voor €1000 verkocht worden, maar het is iets om mee te nemen in je businessmodel als uitgever.

We hebben het nu over de markt van computerspellen gehad, maar hoe vertaalt zich dat naar boeken? Ik zie twee concrete problemen waar crowd-funding bij kan helpen.

Probleem 1: Series niet afmaken

Je hoort regelmatig kritiek op uitgevers dat ze series niet afmaken. Dat gebeurt in Nederland vooral bij vertaalde series van de grotere uitgeverijen. Lezers van die serie vinden dat op zijn zachtst gezegd niet leuk. Maarten Basjes van Luitingh Sijthof schreef er zelfs een artikel over, waarin hij probeert uit te leggen waarom dat soms nodig is vanuit het perspectief van de uitgeverij. Komt er op neer dat het aantal verkochte boeken niet genoeg is om de serie af te maken.

Ik denk dat je bij dit probleem vooral naar de whales moet kijken. Wat als er tussen die fanatieke lezers mensen zitten die best een veelvoud over hebben voor een boek, als hun serie maar doorgaat? Doe er wat leuke goodies bij, en dat moet best haalbaar zijn. Is dat genoeg om wel uit de kosten te komen? Dat weet ik ook niet precies, maar het is in elk geval een manier om het gat te overbruggen.

Wat we wel kunnen zeggen is het tweede grote voordeel van crowd-funding: je weet eerder waar je aan toe bent. Want wat Maarten Basjes in het artikel vooral zegt is: we weten niet of we er genoeg gaan verkopen, maar we denken van niet. Door crowd-funding in te zetten, weet je al voordat je een boek uitgeeft hoeveel je er minimaal aan gaat verdienen. Dat heeft twee grote voordelen: ten eerste hoef je zelf minder risico te lopen dat je met allemaal onverkochte boeken blijft zitten. Ten tweede geef je de lezers een duidelijk doel, waardoor ze zelf gemotiveerd zijn om mensen aan te sporen deel te nemen aan de crowd-funding. Dit zijn volgens mij goede gereedschappen om het uitgeven van (vertaalde) series te helpen.

Probleem 2: Gebrekkige redactie

Als ik kijk naar de pagina voor inzendingen van het Boek 10 project van Godijn Publishing, krijg ik altijd een beetje kippenvel. Daar staan namelijk onder andere de volgende eisen voor een manuscript:

  • Minimale spelfouten.
  • Correct opgemaakt (dezelfde stijl in het gehele script).
  • Meerdere malen geredigeerd door de auteur zelf en/of proeflezers.
  • Het manuscript is op dusdanige wijze geschreven dat het publiceerbaar is met alleen eindredactie.

Die eerste twee zijn natuurlijk een prima streven voor elke auteur. Maar het kan geen kwaad om daarvoor ook een externe redacteur mee te laten kijken. Bij die laatste twee echter vraag ik me wel eens af of dat een goed idee is om aan de schrijver te vragen. En een van belangrijkste punten van kritiek op de twee boeken die ik uit dit project las (De oversteek en HoRa) was dat de boeken volgens mij beter uit de verf waren gekomen met een kritische blik van buitenaf. Redactie is niet alleen spelling, het is ook meedenken en meekijken naar hoe het verhaal als geheel in elkaar zit en hoe het werkt. Ik vind het zonde dat voor Boek 10 voor die insteek gekozen is, want het is verder een heel mooi project.

En eerlijk gezegd snap ik het ergens ook wel. Redactie doen is kosten maken op iets waar je nog geen cent van hebt verdiend. Conventionele wijsheid leert ons dat “you have to spend money to make money”, maar juist dat gaat met crowd-funding niet (helemaal) meer op. Ik heb zelf inmiddels een aantal boeken gecrowd-fund en de meest succesvolle daarvan kwamen vanuit auteurs die al wat boeken traditioneel hadden uitgegeven, zelf iets geschreven hadden en dat wilden publiceren. Maar door hun achtergrond in de uitgeverswereld wisten ze dat ze daar hulp voor nodig hadden van onder anderen een redacteur. Dus zamelden ze geld in om die stap mogelijk te maken. Simpelweg omdat zij (in tegenstelling tot grote uitgevers) die kosten niet voor konden schieten.

Dat laatste zie ik ook wel bij de kleine uitgeverijen in de Benelux. Het risico om vol te investeren in een boek is simpelweg financieel te groot. Dan wordt het dus helemaal interessant om vooraf een deel van de kosten binnen te halen, zodat je daarna een beter product in de markt kan zetten. Je schuift het risico deels van je af. Daarnaast is de marketing van deze uitgeverijen vaak grotendeels gebaseerd op de inzet van de auteur, en dat werkt ook prima bij crowd-funding. Juist als je mensen vraagt om je geld voor te schieten is een persoonlijke band met de schrijver een groot goed.

Slapend rijk

Crowd-funding klinkt geweldig, het lijkt wel slapend rijk worden. Waarom gaan we niet gewoon alle boeken zo uitgeven? Ho even, niet zo snel. Ik zette hierboven een woordje helemaal tussen haakjes, en dat deed ik niet zomaar. Succesvol crowd-funden kost een hoop tijd, moeite en vaak zelfs geld. Het is niet genoeg om een pagina te maken waar mensen geld kunnen geven en dan te gaan zitten afwachten. Zo heb ik voor dit blog een Patreon-pagina opgezet voor het financieren van het magazine waaraan ik werk. Ik ben druk bezig met het magazine en ik ben een heel eind, maar met die pagina heb ik nog niet veel gedaan. Er zijn dan ook nog niet veel betalende Patreons. Dat is mijn eigen schuld en iets waarvan ik werk ga maken zodra het eerste magazine de deur uit is, begin 2019. Het toont in elk geval aan dat je een hoop moet doen om crowd-funders binnen te halen. Zo voerde Martijn Adelmund een theaterstuk op bij de Dag van het Fantastische Boek en maakte Sophia Drenth een video voor haar campagne. Het is dus niet maar wat achteroverleunen. En als je je doel dan niet haalt, dan heb je dus ook helemaal niks. Niet eens een stapel boeken die je misschien nog wel ergens kan verkopen. Je moet dus nog steeds een investering doen en je loopt nog steeds risico.

Toch denk ik dat er veel positieve kanten zitten aan crowd-funding. Zeker omdat je met een auteur altijd een goede troef hebt. Lezers vinden de auteur als persoon vaak ook interessant en dat is iets wat je beter kunt verkopen via crowd-funding dan in de boekhandel. En bij series die begonnen zijn heb je al een achterban die erbij gebaat is dat het boek er überhaupt komt, een geweldige basis van je campagne. Al met al denk ik dat schrijvers, maar vooral uitgevers, in de Benelux crowd-funding moeten omarmen en het maakt me gelukkig dat ik dat al vaker zie gebeuren.

Tot slot: laat ik hier dan maar gelijk een stukje campagne aan vast plakken. Vind je dit blog interessant en zou je meer artikelen als dit willen lezen? En vind je dat er een betalende markt moet zijn voor online Nederlandstalige fantasy, science fiction en horror? Ga dan naar mijn Patreon-pagina en steun Totem Magazine.

Become a Patron!

Steun schrijvers van verhalen en nieuwe ontwikkelingen van Vonk op Patreon. Het kan al vanaf $1.