Grote gele taxi

Tweeleed — Django Mathijsen & Anaïd Haen

12-12-2019

Tweeleed is alweer het vierde deel uit de serie De zwijgende aarde, dit keer geschreven door Anaïd Haen en Django Mathijsen. Na drie delen op verschillende plekken in ons sterrenstelsel verplaatst het verhaal zich nu naar de aarde, waar we meer te weten komen over wat er nou precies aan de hand is met die Zwijging.

Je weet pas wat je mist als je het niet meer hebt

Daarmee loop ik meteen tegen twee dingen aan die ervoor zorgen dat dit boek een vreemde plek heeft in de serie. Doordat de aarde de setting is, ben je een stukje verwondering kwijt. Natuurlijk speelt het zich af op een toekomstige aarde, maar dat blijft minder interessant dan bijvoorbeeld een verhaal met Mars als achtergrond. Alleen al omdat de planeet zelf dan zo zijn stempel kan drukken op het verhaal. Juist dat vond ik een van de krachten van de eerdere delen van de serie.

Ten tweede is de Zwijging een grote mysterieuze gebeurtenis die op de achtergrond een rol speelt in de eerdere delen. Nu we meer weten over wat er aan de hand is, is dat mysterieuze aspect verdwenen. Weg zijn de zorgen die we ons samen met eerdere personages maken en weg is het grote vraagteken. Ik moet eerlijk zeggen dat ik in het begin van de serie ook wel wilde weten wat er gebeurd was, maar gaandeweg werd het minder belangrijk. En nu ik het weet, wilde ik dat ik het niet meer wist.

Nou is gelukkig nog niet alles duidelijk, dus er is best een kans dat er nog een duveltje uit een doosje komt, maar voor mijn gevoel weet ik nu net te veel.

Een derde ding waar ik me aan stoorde was het gebruik van geforceerde Nederlandse termen voor toekomstige technologie. Ik snap wat het idee erachter is, maar het voelt voor mij als te veel van het goede. Het is jammer dat termen als computer en smartphone nu klakkeloos uit het Engels overgenomen worden, maar een woord als “vliegert” haalt mij uit het verhaal. Zelfs als je een Nederlands woord wilt gebruiken, dan is er toch wel iets beters te vinden. Geen enkele marketeer zou een product kunnen verkopen met een naam die op mij nogal houterig overkomt.

Ondermijnen

Dat laatste stoort me vooral omdat het soms de goede aspecten van het verhaal ondermijnt. Er worden over veel zware onderwerpen geschreven die over het algemeen goed uitgewerkt worden. Transhumanisme, radicalisering, dementie komen stuk voor stuk aan bod. Soms had er, vooral op het gebied van de radicalisering, iets meer subtiliteit kunnen zijn, maar dat is lastig in een boek van deze lengte. Ondanks dat het soms iets te zwart-wit is, is er veel diepgang en zorgt het boek voor een goede dosis stof tot nadenken, een van de grote krachten van science fiction. Dat werkt voor mijn gevoel beter als je niet de aandacht probeert te trekken met “vliegerts”.

De opbouw van het verhaal is er ook een die complimenten verdient. Gaandeweg het verhaal verschuift het perspectief op een natuurlijke manier die het plot goed ondersteunt. Tot slot valt alles precies op zijn plek, waardoor je het verhaal op een heel andere manier gaat zien. Tweeleed is duidelijk het minste op actie gebaseerd van alle delen in de serie tot nu toe, maar heeft daarentegen zeker de meest interessante structuur.

Conclusie

Ik begon met een aantal stevige punten van kritiek. Die gaan vooral over de manier waarop dit deel in de grotere serie verweven is. Als je het los daarvan beschouwt springen vooral de opbouw en de zware onderliggende onderwerpen er in positieve zin uit. Als onderdeel van De zwijgende aarde was Tweeleed niet mijn favoriet. Dat neemt niet weg dat het zeker een geslaagd boek is in wat het wil vertellen. De geforceerde Nederlandse terminologie is niet mijn smaak en het boek zou in langere vorm wat meer nuance kunnen gebruiken. Toch is het zeker een aanrader, een must als je de serie aan het lezen bent, ondanks mijn kritische noot.

Steun schrijvers van verhalen en nieuwe ontwikkelingen van Vonk op Patreon. Het kan al vanaf $1.