Oogkleppen

6/4/2020

Bijna twee weken geleden is mijn dochter geboren. Dat was voor mij een moment om wat rust te nemen van dit blog en even niks van me te laten horen. Ik wilde tijd om me voor te bereiden op haar komst en daarna om volop te genieten van het feit dat ze er is.

Toen vloog de wereld in brand.

Nou vliegt de wereld wel vaker in brand en meestal maak ik me daar op Vonk dan niet druk om. Dit keer voelde het anders. Misschien omdat mijn dochter er nu is. Misschien omdat het in Amerika gebeurt, wat toch in mijn beeld nog dé grootmacht is. Misschien omdat het gewoon de zoveelste keer is en ik er dan toch eens wat over moest zeggen.

Ik heb het natuurlijk over het extreme politiegeweld, de protesten en het onderliggend racisme dat nu door de VS en intussen ook de rest van de wereld waait. Mijn Twitter-tijdlijn staat vol met filmpjes van agenten die er als halve Robocops bijlopen en op iedereen inslaan, politici die de schuld van zich af proberen te schuiven en met oproepen om de zwarte gemeenschap te steunen op veel uiteenlopende manieren. Een daarvan die ik veel terug zie komen is het kopen van boeken van zwarte auteurs en in de genre-gemeenschap komt N.K. Jemisins The Fifth Season dan natuurlijk vaak terug.

De Broken Earth trilogie – waar The Fifth Season het eerste deel van is – heb ik verslonden toen ik de boeken een paar jaar geleden in mijn handen kreeg. Het is natuurlijk geweldig geschreven, maar het mooiste vond ik dat het een verhaal was dat ik nooit eerder had gelezen. Natuurlijk is elk boek uniek, maar ik heb het hier over het achterliggende verhaal. Het perspectief van iemand die onderdrukt was, kwam nog nooit zo sterk bij mij binnen. Het had misschien een eye-opener moeten zijn, maar eerlijk gezegd ben ik niet veel verder gaan zoeken naar soortgelijke verhalen. Tot nu dus de vlam in de pan sloeg en ik weer nadacht over de boeken van N.K. Jemisin.

Los van de ellende die in Amerika plaatsvindt en waarvan we ook voorbeelden in ons eigen land kunnen vinden, begon ik me ook af te vragen of ik het soort verhalen van N.K. Jemisin in onze eigen genrewereld kon vinden. Er kwam niet snel iets bovendrijven. Ik kan de Nederlandstalige fantasyschrijvers die ik ken met een achtergrond buiten de Benelux op een hand tellen. Volgens mij ben ik daarin niet de enige. Op de site van Floris Kleijne staat een lijst met deelnemers van zo’n beetje alle genrewedstrijden. Kijk eens of je daar namen tussen kunt vinden die suggereren dat iemand een andere achtergrond heeft. Een naam is natuurlijk geen sluitend bewijs, maar het ziet er wel heel karig uit.

Dat betekent dus ook dat we een perspectief dat zeker aanwezig is onze samenleving, zo’n beetje volledig missen in onze verhalen. Waarom schrijven deze mensen geen Nederlandstalige fantasy, science fiction of horror? Die vraag, daar kunnen we nu niet meer omheen. “Ze hebben daar geen interesse in” is geen geldig antwoord. Dat leidt alleen maar tot de volgende vraag: “waarom hebben ze daar geen interesse in?” Als zoveel (pak die lijst van Floris er nog eens bij) witte Nederlanders en Belgen deze verhalen willen schrijven, dan moet je concluderen dat er toch minstens een paar mensen met een andere achtergrond zouden moeten zijn die dat ook willen. En als ze dat echt niet willen, is dat weer een heel ander probleem wat we moeten aanpakken. Bovendien geven zwarte auteurs uit de VS aan dat verhalen vanuit een ander perspectief een geweldige toevoeging zijn aan ons genre. Het gemis van Nederlandse genreschrijvers met een buitenlandse achtergrond is niet te vergelijken met buitenproportioneel politiegeweld, maar dit soort blinde vlekken zouden er niet moeten zijn. De oogkleppen moeten af.

Ik vind het naar dat dit soort escalaties in de VS nodig zijn om mij echt wakker te schudden. Gelukkig zie ik nu uit veel hoeken dat het probleem op de agenda komt. Want dit ga ik natuurlijk niet alleen oplossen. We zullen hier met zijn allen mee aan de slag moeten tijdens onze cons, events en wedstrijden. Hoe bereiken we de schrijvers van de verhalen die we nu niet horen? Ik weet het niet, maar mensen die zich aangesproken voelen moedig ik in elk geval aan om op zoek te gaan naar publicatiemogelijkheden binnen het genre (zoals deze site, Edge 01, HSF magazine) of wedstrijden.

Uiteindelijk lezen we verhalen om van te leren. Om dingen te ontdekken die buiten onze eigen ervaringen liggen. Als dit alles er toe leidt dat mijn dochter opgroeit in een wereld waarin ze zich niet hoeft af te vragen waarom bepaalde stemmen niet gehoord worden, waarom de politie zoveel geweld gebruikt of waarom politici mensen buitensluiten in plaats van omarmen, dan is er uit alle ellende toch nog iets goeds voortgekomen.


Disclaimer: Ik schrijf hier over een onderwerp waar ik niet veel ervaring mee heb. Mocht ik termen of ideeën gebruiken die niet kloppen of kwetsend zijn, laat het me weten, dan pas ik het aan. Ik wil hier graag meer over leren.

Dank aan Wendy Reniers die me tips gaf om dit stuk te verbeteren.

Wil je zelf meer lezen hierover (ik ga dat in elk geval doen), kijk dan bijvoorbeeld op Wit Huiswerk

Vonk is een blog met verhalen, recensies, nieuws en opinies uit en over Nederlandstalige fantasy, sciencefiction en horror. Heb je vragen of opmerkingen, neem dan contact op via mail of Twitter.
Meer informatie over Vonk, privacy en recensies.

Redactie: Tom Kruijsen
Mail: tom@vonkfantasy.nl

Volg Vonk:
@vonkfantasy
vonkfantasy

Verhalen: magazine@vonkfantasy.nl

Je kunt Vonk steunen via Patreon. Al vanaf $1 per maand steun je dit blog en de schrijvers van de verhalen. Deze mensen gingen je voor en daarvoor zijn we erg dankbaar.

Ben je schrijver? Lees hier alles over het inzenden van je verhaal voor Vonk Magazine.