Lezen mag best leuk zijn

10/9/2020

In de aflevering van Zondag met Lubach van 27 september ging het over het leesplezier onder Nederlandse jongeren van 15 jaar. Op zich verbaasde het me niet dat we laag scoorden, maar dat we van alle landen wereldwijd op de laatste plaats kwamen, dat was wel het andere uiterste. In dit verslag van de Universiteit Twente vind je een overzicht van de resultaten van het onderzoek dat in die uitzending aangehaald werd.

Mijn favoriete Nederlandse podcast (dat zeg ik niet alleen omdat het de enige is die ik luister) Geekers op je Speakers besteedde er ook aandacht aan. Waar Lubach vooral zijn haat voor het begrijpend lezen opvoerde, hadden de Geekers het er meer over dat het een probleem is dat je op de middelbare school niet mag lezen wat je leuk vindt.

Dat laatste herken ik ook wel en ik had niet eens heel erg een hekel aan het lezen van literatuur. Toch ging het aantal boeken dat ik verslond in die tijd rap naar beneden. Het was pas jaren later, toen ik alweer een paar jaar aan het studeren was dat ik weer veel begon te lezen. Waarom? Deels omdat ik veel met de trein ging en de smartphone nog niet echt een ding was. Maar grotendeels ook omdat ik eindelijk wel eens wilde weten waar die enorme Wheel of Time serie over ging die ik altijd in de boekhandel zag staan. Inderdaad, doordat ik weer fantasy ging lezen.

Nou wil ik niet zeggen dat iedereen dan maar fantasy moet gaan lezen, maar er stond een zinnetje in het bovengenoemde verslag van de onderzoeksresultaten dat er voor mij uitsprong.

Leerlingen die plezier hebben in lezen, lezen vaak meer en beter, waardoor het plezier nog verder toeneemt.

Wat dat betreft hebben de Geekers dus ook wel een punt, als je jongeren dan wilt laten lezen, laat ze dan in elk geval iets lezen wat ze leuk vinden. Dat is de weg die leidt naar plezier. Het is belangrijk om aandacht te hebben voor literatuur, maar leesplezier als doel op zich zou je daar los van kunnen zien. Dan probeer je juist die cyclus uit het verslag op te starten door je te richten op wat leuk is.

Waarom is fantasy bij uitstek geschikt om dat leesplezier aan te wakkeren? We weten natuurlijk allemaal dat het bovennatuurlijke aspect in het genre iets is dat ons fascineert. Natuurlijk waardeert niet iedereen het genre evenveel, maar fantasy bevat vaak elementen waardoor de mond van de lezer openvalt: magie, draken, ruimteschepen, aliens; het zijn allemaal dingen die gaaf zijn op een manier die een tragische jeugd of een trauma door de Tweede Wereldoorlog nooit zullen zijn. Het ligt er misschien wat dikker bovenop, maar dat is nou juist het doel dat we voor ogen hebben. Die eerste trigger waardoor we denken: “wow, dit is leuk”.

Nou doe ik fantasy natuurlijk tekort om even mijn punt te maken. Want in genreverhalen zit net zo goed diepgang. Die valt alleen soms wat minder op doordat er een spectaculaire laag overheen ligt. Ook nu: dat is juist wat we nodig hebben om lezers binnen te halen. Bovendien vraagt fantasy – de naam zegt het al – vaak meer van je fantasie. Jezelf dingen voor de geest halen die helemaal niet kunnen of die niet bestaan, dat is toch juist een van de dingen die je leert van lezen.

Als je lezen leuk maakt, dan vinden mensen lezen leuk. Het is natuurlijk een gigantische open deur. Maar het is juist goed om die deur open te zetten door jongeren aan te moedigen iets te lezen waar ze denken plezier aan te beleven. Want lezen is geweldig en iedereen zou dat op de eigen manier moeten kunnen ontdekken.


Foto door Ben White via Unsplash

Vonk is een blog met verhalen, recensies, nieuws en opinies uit en over Nederlandstalige fantasy, sciencefiction en horror. Heb je vragen of opmerkingen, neem dan contact op via mail of Twitter.
Meer informatie over Vonk, privacy en recensies.

Redactie: Tom Kruijsen
Mail: tom@vonkfantasy.nl

Volg Vonk:
@vonkfantasy
vonkfantasy

Verhalen: magazine@vonkfantasy.nl

Je kunt Vonk steunen via Patreon. Al vanaf $1 per maand steun je dit blog en de schrijvers van de verhalen. Deze mensen gingen je voor en daarvoor zijn we erg dankbaar.

Ben je schrijver? Lees hier alles over het inzenden van je verhaal voor Vonk Magazine.