Bijna vijf jaar geleden schreef ik een van de eerste stukken waar mensen heftig op reageerden: De rol van de recensent. Ik had het daarbij expliciet over de rol van poortwachter, me ook wel realiserend dat dat een beetje een vies woord is. Het hoort natuurlijk bij een blog om af en toe een beetje voorbij de nuance te gaan.

In de discussie over kwaliteit op Fantasize en in de afwikkeling daarvan kwam de rol van poortwachter weer bovendrijven. Ik moest aan mijn eigen oude artikel denken en aan hoe ik daar in die vijf jaar anders over ben gaan denken.

In mijn artikel destijds had ik het over de rol van de traditionele uitgever die min of meer van het toneel verdwenen is in de Nederlandstalige fantasy. Ik noem daar al dat de uitgever natuurlijk ook commerciële belangen heeft en daarom niet puur naar kwaliteit zal kijken, hoewel ik er van overtuigd ben dat een goed boek al snel meer zal verkopen dan een slecht boek. Toch leert de historie dat er boekenkasten volstaan met boeken die niet bekend staan om hun geweldige recensies. En niet alleen in de schrijfwereld is dat het geval. Kent niet elke kunstuiting zijn Twilight, Nickelback of Avengers? Het is geweldig populair, ook als het nooit door critici naar voren geschoven zal worden als uitblinker.

De vraag is natuurlijk of dat erg is. Het gaat er om dat lezers boeken te lezen krijgen waar ze van kunnen houden. Want als zij een boek weten te waarderen, waarom zou het dan niet zo mogen zijn als het is? Ook al voldoet het niet aan alle eisen. Volgens mij is dat wat een uitgever ook voor ogen heeft: een boek waar veel mensen van kunnen genieten, want dat betekent dat het goed verkoopt.

Uiteindelijk is de lezer een poortwachter die we ook niet moeten onderschatten. Ik kan vaak op basis van de omslag, flaptekst en een paar bladzijden zien hoeveel aandacht er besteed is aan de kwaliteit van een boek. Dan bedoel ik niet “literaire kwaliteit”, maar of er moeite gestoken is in redactie, layout en dergelijke zaken, wat een goede indicatie is van hoe serieus een schrijver was. Het zegt niet alles over hoe goed een boek is, maar als het niet in orde is, schrik je een lezer af. En dat betekent in deze tijd van Goodreads, Hebban en recensies op Bol dat je niet alleen een lezer kwijt bent, maar potentieel een heleboel.

De vraag is voor mij niet zozeer wie de poortwachtersfunctie zou moeten vervullen. De tijd dat iemand van te voren voor je bepaalde of je boek goed genoeg is om uit te geven, is voorbij en die ontwikkeling keer je niet meer om. De goede indie-uitgevers bewijzen ook dat dat helemaal geen slechte zaak is. De poort staat nu eenmaal open, de vraag is dus wat je doet met wat daar doorheen komt.

Ik zie mijn rol als recensent als meer een van een gids die je leidt door een landschap dat je zelf niet kent. Kritisch en eerlijk, maar met een positieve insteek, want uiteindelijk wil ik dat mensen die mijn recensies lezen ook aangestoken worden om Nederlandstalige fantasy te lezen. Dat betekent dus ook wel eens wat minder positief zijn als je mensen wilt waarschuwen. Tegelijk denk ik dat elk boek zo zijn lezers heeft, zelfs als ik het niks vind probeer ik duidelijk te maken welke lezers het boek misschien wel aanspreekt. Op die manier wordt het Nederlandstalige fantasylandschap hopelijk toegankelijker en kunnen meer mensen er van genieten.


Foto door Nikola Knezevic op Unsplash

Vonk is een blog met verhalen, recensies, nieuws en opinies uit en over Nederlandstalige fantasy, sciencefiction en horror. Heb je vragen of opmerkingen, neem dan contact op via mail of Twitter.
Meer informatie over Vonk, privacy en recensies.

Redactie: Tom Kruijsen
Mail: tom@vonkfantasy.nl

Volg Vonk:
@vonkfantasy
vonkfantasy

Verhalen: magazine@vonkfantasy.nl

Je kunt Vonk steunen via Patreon. Al vanaf $1 per maand steun je dit blog en de schrijvers van de verhalen. Deze mensen gingen je voor en daarvoor zijn we erg dankbaar.

Ben je schrijver? Lees hier alles over het inzenden van je verhaal voor Vonk Magazine.