Drie redenen waarom er weer een boekenprijs moet komen

12 apr. 2021

Het is onmogelijk om dit artikel te beginnen met een verwijzing naar het fiasco dat de laatste uitreiking van de Harland Awards Romanprijs was. Ik schreef daar vandaag precies drie jaar geleden een woedend stuk over. Daar wil ik echter niet te lang bij stilstaan, want het is volgens mij tijd om vooruit te kijken. De ideeën achter die prijs waren namelijk heel goed, dus er is geen beter moment om die weer nieuw leven in te blazen dan nu. Hier zijn drie redenen om dat te doen.

1. Zichtbaarheid

Ik weet nog goed dat ten tijde van de eerste Harland Awards Romanprijs er in mijn lokale boekhandel stapels lagen van de genomineerde boeken. Ze hadden allemaal een sticker waarop stond dat ze voor de prijs genomineerd waren, maar dat was niet eens het belangrijkste. Er lagen stapels Nederlandstalige fantasyboeken in mijn lokale boekhandel. Het moest niet gekker worden.

Als er iets mooi was aan de Harland boekenprijs was het wel dat de zichtbaarheid van het genre omhoog ging. Er verschenen stukjes in kranten en op internet. Ook al was de prijs nog splinternieuw, mensen hadden het erover. Het kreeg aandacht. Laat dat nou net een van de dingen zijn die fantasy in Nederland het hardste nodig heeft.

Intussen is het weer een kwestie van bestellen als ik Nederlandstalige fantasy in de boekhandel wil kopen. En dat komt heus niet alleen door Corona. Ik wil die stapels boeken terug. Dus de belangrijkste reden voor mij om weer een boekenprijs te willen, is dat daarmee het genre een stuk zichtbaarder wordt.

2. Gemeenschap

Het leukste deel van de prijs was natuurlijk de prijsuitreiking. De meeste mensen die ik ken binnen het genrewereldje heb ik ontmoet op uitreikingen rondom de Harland Awards. Het was een plek waar schrijvers elkaar tegenkwamen en op die manier hun netwerk kunnen uitbreiden. Voor nieuwe schrijvers was het een manier om te ontdekken wat er al was en om mensen te vinden van wij zij weer konden leren.

Nou zijn fysieke bijeenkomsten op het moment natuurlijk sowieso niet mogelijk, toch is het waardevol als de schrijversgemeenschap een moment heeft om bij elkaar te komen. Nou hoeft dat natuurlijk geen prijsuitreiking te zijn, maar dat is gelijk een goede reden voor een feestje.

Toen de Harland boekenprijs niet werd uitgereikt zat ik in een panel met toenmalig jurylid Auke Hulst om die gebeurtenis te bespreken. Zijn standpunt was dat een prijs alleen moest draaien om excellentie. Natuurlijk is dat een factor, maar een prijs kan zoveel betekenen als je het wat ruimer bekijkt. Schrijven is al zoveel in je eentje aan de slag zijn, dus elke reden die er is om bij elkaar te komen, moet je aangrijpen. Al helemaal als het is om iets te vieren. Als je kijkt naar de uitreiking van de Hugo’s bijvoorbeeld dan is dat grotendeels een feestje waar liefhebbers van fantasy bij elkaar komen. Geweldig toch?

Maar een gemeenschap vormt zich niet alleen op een feestje. Wat je bij de grote Engelstalige prijzen ziet is dat er op sociale media gesprekken ontstaan waardoor mensen elkaar ook weer vinden. Een prijs geeft de gemeenschap iets om zich gezamenlijk op te richten. Alleen dat al is een goede reden om een prijs te organiseren.

3. Erkenning

Naast de lezer en de schrijversgemeenschap is er ook voor de individuele schrijver wat moois te behalen bij een boekenprijs. Je schrijft een boek in eerste instantie niet om er een prijs mee te winnen. Toch kan het een mooi extraatje zijn als je boek genomineerd wordt of zelfs wint. Voor de verkopen, maar ook voor jezelf. Zeker in een genre waar het soms voelt alsof niemand je boek serieus neemt, is het goed voor schrijvers dat ze weten dat er een groep mensen is die dat wel doet. Die erkenning kan weer motivatie zijn om nog serieuzer met het schrijven aan de slag te gaan, wat weer betere boeken tot gevolg heeft. In die zin is een prijs niet alleen een beloning voor excellentie, maar juist een aanjager ervan.

Deze drie redenen versterken elkaar natuurlijk alleen maar. De grotere zichtbaarheid van Nederlandstalige fantasy zal ervoor zorgen dat de prijs voor meer erkenning zorgt, en voor een bredere en sterkere gemeenschap. Het kan een opwaartse spiraal zijn waar iedereen binnen het genre de vruchten van plukt.

Volgens mij had iedereen een kater na de laatste Harland Awards Romanprijs, maar dat is intussen drie jaar geleden. Hoe een nieuwe prijs er precies uit moet zien en wie die zou moeten organiseren is wat te veel voor dit artikel, maar er zijn in elk geval genoeg redenen om het een tweede kans te geven.


Foto door Giorgio Trovato op Unsplash